Mất ngủ, ngủ không sâu giấc, hay thức giấc lúc nửa đêm, khó ngủ… Hậu quả là người mệt mỏi, thiếu tỉnh táo, hiệu suất công việc suy giảm. Bạn lo lắng không biết nguyên nhân bị mất ngủ do đâu? Điều trị như thế nào để sớm có lại được giấc ngủ ngon? Hãy dành ít phút tham khảo những chia sẻ dưới đây để rõ hơn.

Mất ngủ là gì?

Mất ngủ là một rối loạn giấc ngủ phổ biến có thể bao gồm giấc ngủ kém về số lượng (thiếu ngủ, khó ngủ, ngủ không đủ giấc) và chất lượng (khó ngủ, tỉnh dậy nhiều lần, giấc ngủ không sâu, có nhiều ác mộng…). Mất ngủ dẫn đến tình trạng thiếu năng lượng, giảm tập trung trong ngày hôm sau và nhiều hệ lụy sức khỏe (suy giảm trí nhớ, bệnh tim mạch, rối loạn tâm sinh lý)…

Thống kê từ các chuyên khoa thần kinh cho thấy, số lượng người đến thăm khám vì tình trạng mất ngủ đang ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa (khoảng 25% là người từ 18-30 tuổi). Mất ngủ về đêm có thể xảy ra với bất cứ ai, không phân biệt giới tính, tuổi tác hay địa vị xã hội.

Theo Quỹ Nghiên cứu Giấc ngủ Quốc gia, mỗi người trưởng thành cần ngủ trung bình 7 – 9 tiếng. Đặc biệt, giấc ngủ cũng cần đủ “chất”, tức là ngủ liền mạch, sâu giấc, sáng dậy tỉnh táo, sảng khoái, yêu đời.

Phân biệt các dạng mất ngủ

Người bị mất ngủ thường có nguy cơ đối mặt với 2 dạng thường gặp: mất ngủ cấp tính và mất ngủ mãn tính.

Mất ngủ cấp tính (tạm thời)

Mất ngủ cấp tính (tạm thời) là tình trạng xuất hiện trong vài đêm hoặc một vài tuần. Đây là tình trạng rối loạn giấc ngủ thường gặp nhất và chiếm trung bình 30-40% dân số.

Nguyên nhân có thể bắt nguồn từ những biến cố trong cuộc sống (như làm ăn thua lỗ, mất người thân, đau buồn chuyện tình cảm…); sinh hoạt không điều độ (ngủ trưa nhiều, dùng nhiều chất kích thích trước khi ngủ…); không gian ngủ không thoải mái; ảnh hưởng từ một số bệnh cấp tính như ho, sốt, dị ứng, đau răng, đau bụng…

Mất ngủ cấp tính nếu không được cải thiện sớm và triệt để sẽ dẫn đến mất ngủ mãn tính.

Mất ngủ mãn tính

Mất ngủ mãn tính là tình trạng kéo dài trên 1 tháng. Thông thường, người bệnh chỉ ngủ được 3-4 tiếng/ ngày, thường mất từ 30 phút đến 1 tiếng 30 phút mới có thể ngủ được, chất lượng giấc ngủ kém, hay bị tỉnh giấc giữa chừng.

Nguyên nhân mất ngủ có thể bắt nguồn từ các bệnh tâm thần (stress, trầm cảm, rối loạn lo âu…), bệnh thực thể (đau khớp, loét dạ dày, viêm phế quản…), ảnh hưởng của các loại thuốc và chất kích thích. Nếu không chữa trị kịp thời sẽ kéo theo nhiều bệnh lý nguy hiểm như đau nửa đầu, tim mạch, sa sút trí tuệ, thậm chí đột quỵ…

Mất ngủ kéo dài trên 1 tháng được xem là mất ngủ mãn tính

Đối tượng dễ bị mất ngủ

Mất ngủ là vấn đề có thể bắt gặp ở mọi đối tượng, mọi độ tuổi khác nhau. Tuy nhiên, những đối tượng sau thường có nguy cơ bị mất ngủ cao:

Giới tính: phụ nữ bị mất ngủ trong thời kỳ kinh nguyệt, thời kỳ mãn kinh, mang thai thường đối mặt với chứng mất ngủ bởi sự thay đổi nổi tiết bên trong cơ thể. Tong thời kỳ mãn kinh, nữ giới thường bị bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, điều này có thể làm gián đoạn giấc ngủ. Ngoài ra phụ nữ có thể bị mất ngủ khi mang thai.

Tuổi tác: Khi tuổi càng cao những thay đổi trong giấc ngủ và sức khỏe cũng tăng lên. Mất ngủ ở người già thường gặp ở người trên 60 tuổi.

Người đang gặp các vấn đề sức khỏe thể chất, rối loạn sức khỏe tâm thần thường có nguy cơ mắc bệnh mất ngủ cao hơn người có sức khỏe tốt.

Mất ngủ ở người trẻ là do thường xuyên bị căng thẳng, áp lực, thay đổi lịch trình làm việc cũng rất dễ bị mất ngủ.

Những triệu chứng mất ngủ

Các triệu chứng mất ngủ có thể bao gồm:

Khó đi vào giấc ngủ ban đêm, thao thức mãi mà không ngủ được
Giấc ngủ bị đứt đoạn, chập chờn, không sâu
Tỉnh dậy nhiều lần lúc nửa đêm (thường dài hơn 30 phút) và khó ngủ lại
Dậy từ rất sớm
Thấy mệt mỏi sau khi ngủ dậy
Cảm giác như chưa được ngủ

Các nguyên nhân gây mất ngủ

Có rất nhiều nguyên nhân gây mất ngủ, khó ngủ và dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp nhất hiện nay: ⁽²⁾

Căng thẳng: Áp lực học tập, lo lắng về cuộc sống, suy nghĩ nhiều về công việc, chuyện tình cảm, gia đình… có thể khiến đầu óc bạn hoạt động nhiều vào ban đêm gây khó ngủ. Đột ngột đối mặt với biến cố, sự kiện gây chấn thương tâm lý như mất người thân, ly hôn, mất việc… cũng có thể dẫn đến chứng mất ngủ.

Thay đổi nhịp sinh hoạt: Nhịp sinh học của chúng ta giống như một chiếc đồng hồ, hoạt động có chu kì gồm: Ngủ – thức. Khi bạn thay đổi lịch làm việc liên tục, đi du lịch, di chuyển đến một nơi khác lệch múi giờ… có thể làm rối loạn nhịp sinh của cơ thể, từ đó dẫn đến mất ngủ.

Thói quen ngủ xấu: Ngủ không đúng giờ, ngủ trưa quá nhiều, lạm dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ, tập thể dục muộn… cũng có thể ảnh hưởng đến chu kỳ giấc ngủ, dẫn đến tình trạng mất ngủ, khó ngủ.

Ăn quá nhiều và quá no vào buổi tối: Việc nạp quá nhiều thức ăn vào buổi có thể khiến bạn khó chịu khi nằm. Nhiều người có thể bị ợ chua, trào ngược axit và thức ăn từ dạ dày vào thực quản sau khi ăn, khiến bạn khó đi vào giấc ngủ.

Sử dụng các chất kích thích: Sử dụng rượu bia, trà, cà phê…trước khi ngủ làm hưng phấn hệ thần kinh trung ương và dẫn đến khó ngủ ngay sau đó.

Bị tác động bởi các yếu tố khách quan: Môi trường ô nhiễm, ồn ào, không gian ngủ không thoải mái… là một nguyên nhân thường gặp làm “phá bĩnh” giấc ngủ của mọi người.

Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc như thuốc chống trầm cảm, điều trị tăng huyết áp, corticoid… khi sử dụng lâu ngày cũng có thể là nguyên nhân mất ngủ.

Mắc bệnh lý mãn tính: Các bệnh lý mạn tính như viêm dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, tiểu đường, viêm khớp… thường gây những triệu chứng khó chịu, dai dẳng vào ban đêm khiến người bệnh rất khó đi vào giấc ngủ. Đối tượng thường gặp ở nhóm nguyên nhân này là những người lớn tuổi.

ntpharma-2759-nguyen-nhan-mat-ngu2-7068159

Căng thẳng là một trong những nguyên nhân gây mất ngủ phổ biến hiện nay

Đặc biệt, tất cả các yếu tố trên sẽ đều khiến cơ thể sản sinh ra nhiều gốc tự do. Chúng tấn công vào mạch máu não, thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa và cục huyết khối, cản trở dòng máu vận chuyển oxy lên não và gây ra những rối loạn cho cơ thể, đây là một trong những nguyên nhân chính gây bệnh mất ngủ.

Theo PGS. TS Nguyễn Văn Liệu: “Phân tích dưới góc độ sinh học phân tử, mất ngủ có liên quan chặt chẽ đến tình trạng stress, ô nhiễm môi trường, rượu bia, thuốc lá… làm tăng sinh quá mức các gốc tự do. Chúng tấn công liên tục làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy sự hình thành các mảng xơ vữa và cục huyết khối, làm giảm lượng máu và oxy lên não, gây mất ngủ, khó ngủ.”

Tác hại của mất ngủ

Chỉ cần một vài đêm bị mất ngủ, bạn sẽ cảm thấy ngay tác hại của mất ngủ vào ngày hôm sau với các triệu chứng như người lờ đờ, mệt mỏi, thiếu sức sống, mất tập trung, nhớ trước quên sau, giảm hiệu suất công việc…

Nếu mất ngủ lâu dài, chúng sẽ là tiền đề cho hàng loạt bệnh lý khác đang chực chờ sẵn và gây hệ lụy cho sức khỏe toàn thân:

Làm teo não, tăng nguy cơ đột quỵ: một công bố gần đây trên Tạp chí Neuroscience (Mỹ) cho thấy, tình trạng mất ngủ kéo dài sẽ làm teo não đến 25%. Đặc biệt, đối với mất ngủ ở người trẻ, nguy cơ đột quỵ sẽ tăng lên gấp 8 lần so với người bình thường.

Rối loạn tâm lý, cảm xúc: bị mất ngủ lâu ngày sẽ khiến người bệnh xoáy vào vòng luẩn quẩn suy nghĩ tiêu cực, hay lo âu, luôn cảm thấy cô đơn, dần dần bị trầm cảm, thần kinh suy nhược, giao tiếp xã hội kém.

Dễ béo phì: thiếu ngủ, khó ngủ làm thay đổi hoạt động não bộ, khiến người ta nhanh thấy đói và thường xuyên thèm ăn, đặc biệt là thực phẩm nhiều chất béo.

Da xấu đi nhanh chóng: khi ngủ không đủ giấc, cơ thể sẽ tăng tiết hormone cortisol, phá vỡ cấu trúc collagen khiến làn da kém mịn màng, săn chắc. Từ đó, da trở nên khô, tối màu, sạm nám và chảy xệ. Ngoài ra, bệnh mất ngủ còn khiến tình trạng viêm da cơ địa, vảy nến và viêm da kích ứng trở nên nghiêm trọng hơn.

Suy giảm sinh lý đáng kể: tạp chí của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (JAMA) từng công bố nghiên cứu cho thấy, tác hại nghiêm trọng nhất chính là làm giảm đáng kể nồng độ testosterone trong cơ thể nam giới. Testosterone thấp khiến sinh lý đấng mày râu sụt giảm với các biểu hiện như giảm ham muốn, rối loạn cương dương, xuất tinh sớm…

Nguy cơ bệnh ung thư: giấc ngủ ít và hay gián đoạn khiến nguy cơ ung thư cao hơn, đặc biệt là ung thư đại tràng và ung thư vú.

Đe dọa hệ tim mạch: thường xuyên khó ngủ, ngủ không liền mạch sẽ khiến hệ thần kinh căng thẳng, hoạt động quá tải, tạo áp lực cho tim, nhịp tim và huyết áp tăng cao. Theo nghiên cứu được đăng trên Tạp chí Tim mạch châu Âu, việc ngủ không đủ giấc làm tăng 48% nguy cơ tử vong do tim và các bệnh mạch vành.

Cách điều trị và cải thiện mất ngủ

Việc điều trị mất ngủ sẽ dựa vào kết quả chẩn đoán mất ngủ ban đầu. Người bệnh có thể cải thiện tình trạng mất ngủ bằng một số biện pháp sau:

Điều trị không dùng thuốc

Với những trường hợp mất ngủ do thay đổi thói quen sinh hoạt, môi trường, thói quen ngủ… người bệnh chưa cần dùng đến thuốc mà chỉ cần thay đổi thói quen sinh hoạt, thực hiện liệu pháp cải thiện mất ngủ như:

Liệu pháp nhận thức hành vi cho chứng mất ngủ (CBT-I): Liệu pháp nhận thức hành vi bao gồm:

Liệu pháp kiểm soát kích thích: Phương pháp này giúp loại bỏ các yếu tố khiến tâm trí bạn khó ngủ. Với liệu pháp này, người bệnh chỉ nằm trên giường khi buồn ngủ, chỉ sử dụng phòng ngủ và giường ngủ cho mục đích để ngủ hay quan hệ tình dục. Nếu bạn không thể ngủ được sau 15 – 20 phút nằm trên giường thì ra khỏi giường, thực hiện một số hoạt động thư giãn và quay lại giường sau khi cảm thấy buồn ngủ.
Liệu pháp thư giãn: Liệu pháp này hướng dẫn người bệnh cách thư giãn tinh thần và cơ thể để giảm căng thẳng và lo lắng, từ đó giúp ngủ ngon hơn.
Liệu pháp hạn chế giấc ngủ: Liệu pháp này làm giảm thời gian ở trên giường và tránh ngủ trưa vào ban ngày – một trong những nguyên nhân có thể gây mất ngủ vào ban đêm.
Giáo dục vệ sinh giấc ngủ: Một số trường hợp rối loạn giấc ngủ do thói quen xấu trong sinh hoạt gây ra như: hút thuốc, uống quá nhiều caffein và rượu…Liệu pháp này hướng dẫn người bệnh thực hiện một lối sống khoa học, phát triển một thói quen ngủ lành mạnh.
Liệu pháp nhận thức và liệu pháp tâm lý: Phương pháp này được sử dụng để giúp người bệnh xác định những suy nghĩ và cảm giác tiêu cực gây người bệnh khó ngủ. Sau đó, người bệnh sẽ học cách đối phó với những suy nghĩ tiêu cực, nâng cao sự tự tin, loại bỏ những lo lắng ra khỏi tâm trí.
Sử dụng thảo dược thiên nhiên: Từ xa xưa, cha ông ta đã sử dụng một số loại thảo dược thiên nhiên như: tim sen, lạc tiên, hoa cúc, lá vông nem… để hãm trà uống hằng ngày giúp an thần, cải thiện mất ngủ tại nhà, an toàn mà không gây tác dụng phụ.

Cách phòng ngừa mất ngủ hiệu quả

Một giấc ngủ ngon, đảm bảo hết sức quan trọng đối với sức khỏe, nó giúp cơ thể phục hồi sau một thời gian làm việc, học tập. Do đó, cải thiện chất lượng giấc ngủ, phòng ngừa mất ngủ là điều hết sức cần thiết. Dưới đây là một số phương pháp phòng ngừa mất ngủ bạn có thể tham khảo như:

Tạo lịch ngủ khoa học: “huấn luyện” bản thân lên giường và dậy vào một giờ nhất định. Thời gian ngủ lý tưởng là trước 23h và dậy lúc 5-6h sáng.

Chú trọng không gian ngủ: Không gian ngủ cần được đảm bảo mát mẻ, sạch sẽ, tối và yên tĩnh nhất có thể. Nhiệt độ trong phòng ngủ nên duy trì ở mức 19-22 độ C. Trước khi đi ngủ 2 tiếng, bạn nên giảm ánh sáng trong nhà bằng cách bật đèn mờ hoặc dùng đèn bàn thay vì đèn trần. Nên thay gioăng cửa cách âm nếu có tiếng ồn làm gián đoạn giấc ngủ của bạn mỗi lúc đêm về.

Thay đổi thói quen ăn uống: Tránh ăn quá no và khó tiêu trong vòng 3-4 tiếng trước khi lên giường. Một số thực phẩm có thể gây rối loạn giấc ngủ, bao gồm trà, cà phê, bia rượu, nước tăng lực… cần hạn chế sử dụng trước giờ đi ngủ. Thay vào đó, bạn có thể thể uống thức uống tốt cho sức khỏe, chẳng hạn như: Một cốc nước ấm, pha chút mật ong hoặc chanh tươi sẽ giúp đầu óc nhẹ nhàng và thư thái, ngủ ngon hơn.

Thực hiện các hoạt động để giảm kích thích sinh lý trước khi đi ngủ: Thiền, yoga, đọc sách, nghe nhạc, tắm nước ấm. Trường hợp vẫn khó ngủ khi đã nằm trên giường, có thể thử ra khỏi giường và làm một cái gì đó như đọc sách, sang phòng khác ngủ… Không nên sử dụng điện thoại, tivi, máy tính vì chúng sẽ làm tình trạng khó ngủ nặng nề hơn.

Tập thể dục thường xuyên: Luyện tập thể dục là một trong những cách giúp rèn luyện sức khỏe và phòng ngừa mất ngủ cực kỳ hiệu quả. Khi cơ thể vận động điều độ, khí huyết sẽ được lưu thông, chất lượng giấc ngủ cũng sẽ được nâng cao. Bạn chỉ cần thực hiện các bài tập đơn giản tại nhà như: chạy bộ, đạp xe, erobic, cúi gập người hay vươn vai giãn cơ… mỗi ngày ít nhất 30 phút để có được giấc ngủ ngon và sâu hơn.

Song song đó, mỗi người cũng có thể bổ sung 1 viên OTiV/ngày để bổ sung các dưỡng chất tốt cho não bộ, chống gốc tự do, giúp phòng ngừa mất ngủ từ gốc.

Xem thêm: Các bí quyết giúp bạn dễ ngủ về đêm

Mất ngủ có khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của chúng ta. Do đó, một khi bị mất ngủ kéo dài bạn nên thăm khám, điều trị bệnh sớm, không được tự ý sử dụng thuốc ngủ khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Để cải thiện mất ngủ một cách an toàn, hiệu quả, bạn nên sử dụng các dưỡng chất có tác dụng chống gốc tự do, nâng cao sức khỏe não bộ để thúc đẩy và khôi phục cơ chế tự nhiên của giấc ngủ.

Nguồn: OTIV

CÁC SẢN PHẨM GIÚP HOẠT HUYẾT, BỔ NÃO

giảm ↓ 7%