Các phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm là gì?

Thoát vị đĩa đệm là căn bệnh cột sống, xương khớp phổ biến. Để tránh những biến chứng nguy hiểm, người bệnh cần phát hiện sớm các triệu chứng để nhanh chóng điều trị thoát vị đĩa đệm từ giai đoạn nhẹ, giúp tăng khả năng hồi phục hồi và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Thoát vị đĩa đệm thường xuất hiện ở độ tuổi từ 30-60, gây đau nhức kéo dài, tê bì tay chân, thậm chí là dẫn đến tàn phế.

Thoát vị đĩa đệm là tình trạng đĩa đệm bị lệch, trượt do chấn thương, tai nạn hay thoái hóa… khiến cho phần nhân nhầy bên trong thoát ra ngoài, ảnh hưởng đến dây thần kinh và tủy sống ở khu vực gần đó. Những bất thường này có liên quan đến một hoặc nhiều đĩa đệm nằm giữa các đốt sống trên cột sống của người bệnh. Hai dạng thường gặp nhất của tình trạng này là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng và thoát vị đĩa đệm cột sống cổ.

Tùy thuộc vào vị trí đĩa đệm bị thoát vị, người bệnh sẽ những biểu hiện như: đau nhức hay bỏng rát; tê hoặc ngứa râm ran; yếu cơ dẫn đến khó cầm nắm đồ đạc… Một số trường hợp không có triệu chứng khiến cho việc điều trị thoát vị đĩa đệm khó khăn hơn.

Nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm thường do nguyên nhân lão hóa, hay còn gọi là thoái hóa đĩa đệm. Đôi khi, tình trạng này còn đến từ những hoạt động thiếu khoa học trong sinh hoạt hàng ngày, tai nạn lao động, tai nạn giao thông hay chấn thương thể thao…

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bị thoát vị đĩa đệm bao gồm: Béo phì gây áp lực lên các đĩa đệm ở lưng dưới; đặc thù nghề nghiệp phải mang vác nặng hay cúi gập nhiều, vặn người sang một bên, yếu tố di truyền, hút thuốc lá…

Thoát vị đĩa đệm hiếm khi chèn ép toàn bộ ống sống, mà chủ yếu ảnh hưởng đến một số vùng bị tổn thương trên cơ thể. Người bệnh sẽ có cảm giác đau nhức cánh tay, tê bì, mất cảm giác, không kiểm soát được đại tiện hay tiểu tiện, teo tay và/hoặc chân dẫn đến mất khả năng di chuyển và nặng nề nhất là gây tàn phế.

Các dấu hiệu thoát vị đĩa đệm phổ biến thường gặp

Đau thần kinh tọa

Một trong những triệu chứng thoát vị đĩa đệm điển hình nhất đó là đau thần kinh tọa: Cơn đau buốt trải dài từ hông xuống đùi, lan tới các ngón chân theo đường đi của dây thần kinh tọa.

Đau cánh tay hoặc đau chân

Đau cánh tay nếu vị trí thoát vị đĩa đệm ở cổ hoặc chân nếu vị trí thoát vị đĩa đệm thắt lưng. Cơn đau này có thể xảy ra mỗi khi ho, hắt hơi hoặc khi bệnh nhân di chuyển cột sống vào những vị trí nhất định, những tư thế nhất định.

Tê hoặc ngứa ran

Cảm giác châm chích, giống như bị điện giật hoặc ngứa ran ở phần cơ thể có sự phân bố bởi của dây thần kinh bị ảnh hưởng bởi thoát vị đĩa đệm.

Có thể bạn quan tâm: Viên Cao Thông Đất An Dược – Thông huyết, Giảm tê , giảm nhức mỏi chân

Teo và yếu cơ

Vùng cơ bị chi phối bởi các dây thần kinh bị ảnh hưởng bởi thoát vị có thể bị teo và yếu sức.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ

Tương tự như với các loại bệnh lý khác, việc điều trị thoát vị đĩa đệm cũng cần được thực hiện sớm để kiểm soát bệnh hiệu quả và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Do đó, lời khuyên của các chuyên gia cơ xương khớp Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Hệ thống BVĐK Tâm Anh là người bệnh nên đến ngay các cơ sở y tế khi:

• Các triệu chứng chuyển biến xấu hơn: Tình trạng đau, tê hoặc yếu tăng dần đến mức cản trở các hoạt động hàng ngày của người bệnh.
• Rối loạn chức năng bàng quang, ruột: Hội chứng Chùm đuôi ngựa (CES) do nguyên nhân thoát vị đĩa đệm có thể dẫn đến việc đại tiện, tiểu tiện không tự chủ hoặc khó đi tiểu ngay cả khi bàng quang đã đầy.
• Mất cảm giác: Tình trạng này có thể xuất hiện ở đùi trong, mặt sau của chân và khu vực xung quanh trực tràng.

Để chẩn đoán chính xác về tình trạng bệnh và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, bác sĩ sẽ tiến hành một số biện pháp kiểm tra như:

• Hỏi thăm tiền sử bệnh, kiểm tra cột sống, mức độ đau bằng cách yêu cầu người bệnh nằm thẳng và di chuyển chân sang nhiều vị trí khác nhau để xác định nguyên nhân gây ra cơn đau. Đồng thời thực hiện các cuộc kiểm tra phản xạ, sức mạnh cơ bắp, khả năng đi lại, khả năng cảm nhận được những cú chạm nhẹ…
• Chỉ định chẩn đoán hình ảnh: Chụp X-quang để loại trừ các nguyên nhân khác gây đau lưng như nhiễm trùng, khối u, các vấn đề liên quan đến cột sống hoặc gãy xương. Chụp cắt lớp vi tính (CT) để tạo ra hình ảnh mặt cắt của cột sống và các cấu trúc xung quanh. Chụp cộng hưởng từ (MRI) để kiểm tra các cấu trúc bên trong cơ thể, xác định vị trí đĩa đệm bị thoát vị và dây thần kinh bị ảnh hưởng.
• Ngoài ra, bác sĩ còn có thể chỉ định làm tủy đồ để xác định các vấn đề của tủy sống hay đo điện cơ (EMG) để đánh giá hoạt động của cơ bắp khi co lại và khi nghỉ ngơi…

Các phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm

Tùy theo tình trạng, mức độ ảnh hưởng của thoát vị đĩa đệm, bác sĩ sẽ có những chỉ định điều trị phù hợp. Hiện nay, các phương pháp thường dùng để điều trị thoát vị đĩa đệm bao gồm:

Điều trị không dùng thuốc

Hầu hết các trường hợp bị thoát vị đĩa đệm đều không cần phải phẫu thuật tái tạo. Việc luyện tập và sử dụng thuốc theo một liệu trình nhất định sẽ làm giảm các triệu chứng bệnh chỉ sau vài ngày hoặc vài tuần. Nếu tình trạng đau vẫn tiếp tục kéo dài không giảm, bệnh nhân sẽ được chỉ định tập vật lý trị liệu để hạn chế tới mức tối đa ảnh hưởng của bệnh đến các bộ phận khác của cơ thể. Một số phương pháp trị liệu không dùng thuốc hoặc kết hợp dùng thuốc giúp giảm đau thường xuyên ở lưng dưới:

• Chiropractic (phương pháp kéo nắn xương khớp): Phương pháp này mang lại hiệu quả ở mức độ vừa phải với cơn đau lưng dưới, kéo dài ít nhất 1 tháng. Lưu ý, trị liệu bằng phương pháp chiropractic với bệnh nhân bị thoát bị đĩa đệm cổ, trong một số hiếm trường hợp có thể gây ra đột quỵ.
• Châm cứu: Làm giảm đau lưng và đau cổ kinh niên tương đối tốt.
• Massage: Giảm đau ngắn hạn cho người bị đau lưng dưới kinh niên.
• Yoga: Kết hợp vận động thể chất, tập thở và thiền, giúp cải thiện chức năng và làm giảm đau lưng kinh niên.

Có thể dùng các phương pháp như tác động cột sống, kéo giãn cột sống trong điều trị bệnh. Ở một vài tuần đầu tiên, khi tổn thương thoát vị còn mới chưa bị xơ hóa, việc tác động cột sống làm giãn các mâm sống và dịch chuyển phần đĩa đệm bị lồi ra trở lại vị trí bình thường. Kéo giãn cột sống bằng dụng cụ cũng cho tác dụng tương tự, chỉ định cho bệnh nhân lồi hoặc thoát vị đĩa đệm. Mặc áo nẹp cột sống cho tác dụng cố định tạm thời, hạn chế các động tác mạnh lên vùng cột sống tổn thương, qua đó làm giảm lực tác động lên đĩa đệm.

 Có thể bạn quan tâm: Viên Xương Khớp XUTOT NEW – Giảm đau xương khớp, khô khớp, thoái hóa khớp

Điều trị nội khoa bằng thuốc

• Thuốc giảm đau – kháng viêm: Paracetamol, diclofenac, meloxicam…
• Thuốc chống động kinh.
• Thuốc giãn cơ: mydocalm, myonal… chỉ định trong trường hợp co cứng cơ cạnh cột sống.

Tiêm giảm đau ngoài màng cứng corticosteroids

Corticosteroids là thuốc kháng viêm mạnh có thể được tiêm trực tiếp vào vùng xung quanh dây thần kinh cột sống, làm giảm triệu chứng viêm tại chỗ và các triệu chứng khác của thoát vị đĩa đệm. Đây là phương pháp dùng để điều trị cho các bệnh nhân thoát vị đĩa đệm từ trung bình đến nặng. Liệu trình mỗi đợt 3 mũi, mỗi mũi cách nhau 3 – 7 ngày.

Điều trị ngoại khoa

Trong một số ít trường hợp, khi tình trạng thoát vị chèn ép toàn bộ rễ thần kinh vùng đuôi ngựa (vị trí ngay bên dưới thắt lưng) gây hội chứng đuôi ngựa (biểu hiện bí đại tiểu tiện, mất cảm giác đau xung quanh hậu môn và bộ phận sinh dục), lúc này bệnh nhân cần phải được phẫu thuật ngay để ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng gây yếu tay/chân hoặc liệt. Thêm vào đó, bác sĩ sẽ đề nghị phẫu thuật khi phương pháp điều trị bảo tồn không cải thiện triệu chứng sau 6 tuần, đặc biệt nếu bệnh nhân tiếp tục gặp phải các vấn đề:

• Tê hoặc yếu.
• Khó đứng thẳng hoặc đi bộ.
• Mất kiểm soát bàng quang và/hoặc ruột.

Trong nhiều trường hợp mổ thoát vị đĩa đệm, bác sĩ phẫu thuật có thể loại bỏ phần nhô ra của đĩa đệm, thậm chí một số trường hợp phải loại bỏ toàn bộ đĩa đệm. Trong những trường hợp này, các đốt sống có thể cần phải được kết hợp với phần cứng kim loại để cung cấp sự ổn định cho cột sống.

Phòng ngừa tái phát sau điều trị

Hầu hết các vấn đề có liên quan đến đĩa đệm thoát vị sẽ tự khỏi hoặc chuyển biến tích cực khi được điều trị. Nhưng trong một số trường hợp vẫn có thể tái phát.

Để bảo vệ cột sống và ngăn ngừa nguy cơ thoát vị các đĩa đệm khác, bạn nên chú ý các biện pháp phòng ngừa sau khi điều trị:

• Luôn ngồi và đứng thẳng.
• Nếu phải đứng lâu, hãy gác một chân lên vật nào đó để giảm áp lực cho lưng.
• Tránh nâng vật nặng quá 2,5kg.
• Nếu nâng vật nặng, hãy ngồi xổm rồi từ từ nâng lên, tránh uốn cong vùng thắt lưng.
• Duy trì cân nặng ổn định để không gây áp lực cho cột sống.
• Tránh hút thuốc vì thuốc lá có thể gây ra xơ cứng động mạch, làm hỏng các đĩa đệm.
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung thực phẩm tốt cho xương.
• Vận động điều độ theo sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Thoát vị đĩa đệm là một trong những bệnh rất thường gặp ở người Việt Nam, với tỷ lệ chiếm đến 30% dân số và việc điều trị thoát vị đĩa đệm cũng mất khá nhiều thời gian. Do đó, trước tiên là bạn nên xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học, thận trọng trong quá trình làm việc hay điều khiển các phương tiện giao thông để tránh chấn thương.